Saturday, December 27, 2008

Norway um Laimi nih X'mas lawm tein an dawn ve

December 26, 2008

Chan Chan
Meifar Reporter, Norway


Tukum 2008 Bawi Jesuh chuah lawmhnak X'mas ni sunglawi cu Norway um Laimi nih sunglawi ngai in an hman ve. Norway ram chung i a ummi Laimi, buaktlak in minung 900 hrawng hi hmun dangdang cio in an um hna i, X'mas hi mah le umnak khua cio ah hin hmun tampi in hman cio a si. Cu hna lak ah cun Laimi tam deuh an umnak Norway ram thlanglei Rogerland ah hin X'mas a hmangmi hi an tam deuh khun. Sinain, Chaklei le ramchung a dangdang zawng ah sunglawi ngai in hman cio a si. Rogerland lei in, Egersung Khua um Zion Tipil Khrihfabu, Stavanger Chin Church, le Sandnes i Imannuel Tipil Khirhfabu hna nih nuam tein khamhtu bawi chuahni cu an hman. Cun, Norway ram khuahlipi bik Oslo lei a ummi Norway Chin Mission Church ( NCMC) zawng nih hin nuam ngai in kan hman ve. A dang kiang kap in a ummi Laimi dangdang zawng nih nuam ngai in mah le umnak cio ah rak hman cio a si.

Kawlralkap nih Thailand ram ah sapai (spy) an thlahhna

Kawl ram ralbawi General Maung Oo i tawl relnak in, palek bawi Than Tun nih a hruai mi hna mi hlathlai (sapai (spy) minung 20 hna cu Myawaddy in Mesawk ah December 19 ni ah khan an rak phan ti a si. Cu hna nih an i timh cem mi cu ram chung in a thlitein Ralkap a domi phu hna nih tuah mi tintan phun phun a rak kai mi hna kawng lawm le cawlcangh ning ngia thlai ding le hlathlai ding caah a ra mi an si ti a si. Cu hna i an min hna cu hmanthlak ah khan zoh khawh asi. Ram chung ah politik cawlcanghnak underground in a tuah mi hna an cawlcangh ning ngiat thlai ding ah an i timh bik mi cu a si.

An mah lak ah hin nu an tam ngai ti a si. Than Tun timi palek bawipa hi ralkap bawi thing a si i, Bo Mya fapa a lem kho tu a si ti a si. Hi hna phu hi DKBA nih an bawmh hna i cu ti cun Thailand ramri an hung tan khawh hi a si. Mah cu hna cu

  1. Medaw khlinik ah minung (5)
  2. Fektori hna ah minung (3)
  3. Mesok khuachung ah minung (7)
  4. Myawaddy khuachung ah emergency operation caah minung (5) rizap in an chiah hna ti a si.
Mah hi minung 20 hna lak ah hin Karen holh a thiam mi le Mon holh tha te in a thiam mi hna tamngai an i tel ti a si i tih an nung ngai ti a si. Cu hlei ah nungak te te an telh chih hna i politk cawlcanghnak a tuah cuah mah mi hna i zumh sual ding in an um ti a si.

Khin Nyunt chan a dih khawh in Kawl ram ah Thaukhlan yi taktak an um ti lo caah hlan MI he aa pehtlaih tawn mi hna zawng an um ti lo i, palek SB, le CID cun BSI timi palek thaukhlan yi hna nih hin mah tiin heh tiah hlathlainak ah hin an cawlcangh mi hi a si. Mah hi hna nih hin a bik in DKBA hi an hman ngai hna ti a si.

Tu kum chung lawng ah Karen miphun hruaitu pakhat a si mi Phado Mhanshar cu a ho si theih lo mi kut in ruah lo piin an thah. Cu hlei ah Underground in politik cawlcanghnak a tuah mi Ko Ye cu an tleih khawh. Mah hi hna ruang ah hin Thailand ram le Kawlram he aa neihnak ah a um mi ramkhelrian a tuan cuah mah mi hruaitu hna nih i ralrin deuh awk ngai a si ti hi ralrin awk a um. ( Ref: Sone Saeyar Blog )

Thursday, December 25, 2008

Malaysia UNHCR zung hmai ah Lai ralzam pakhat a tthi

Kuala Lumpur, Malaysia
December 26, 2008


December ni 22, 2008 ah UNHCR, Malaysia zung hmai ah Matupi peng Ngale khuami Ye Thew cu a nunnak a liam. Kawlram ralkap kuttang ah sersatnak a tawn caah Malaysia ah a rak zam i ralzam a hung sawk. Malaysia ah 1998 kum tein a rak phan cang mi a si. UNHCR zung nih ralzam tiah an cohlang cia mi a si. US ram ah kal ding ah immigration interview a phi cang mi a si. 2008 kum lai hrawng ah khan US Department of Home Land Security interview a phi i a awng lo.

A nih hin Malaysia ram chung thong vui 4 a tla bal cang. UNHCR nih register an tuah hlan ah vui hnih a tla i UNHCR nih register an tuah khawh in vuihnih atla than. A thongtlaknak ah hin dam lo in a um beh. A thih hlan ah a hawi le sin ah a chim tawn mi cu "Thong inn chung ah mi he kan i vel i, Kawl mi pawl nih an ka doih(camnh), hnam in an ka tuah i ka zan mang ah hna hnawhnak an ka pek peng" tiah a chim tawn. Malaysia ah thong atlak lek lek tawn, cun a dam setsai lo caah rian ttha thi a ngei kho tawn lo, cu hlei ah reject a tong bal hawi i lung thadernak "depression" tam ngai a nei ti hi a lang. ACR zung ah hin a va kal tawn i, a lung rawhnak le a lungretheihnak a va chim tawn tiah ACR zung upa hna sin in kan theih.

A thihlai zarh ah hin zarhkhat chung rawl ei lo in a um. A mah nih cun rawl ka ulh a ti an ti. Malaysia ram Kalang timi hmun ah aum i, cu ka hmun ah cun mithalo nih a UN card an chuh piak. A dam lonak a zual ngai caah sizung ah an kal pi. UNHCR card aa tlaih mi aum lo caah Kalang sizung nih an rak co hlang kho lo. Mah caah cun, UNHCR zung ah card rak hlam than ding ah a ra. December 22, 2008 ni ah khan suimilam 3pm hrawng ah zung ah ahung phan. A rat atlai pah cang caah, officer te tawn duh ah minute 10 hrawng an hngah ter. Cu ti cun officer te nih an tawn khawh deuh hlan ah ruah lo piin a nunnak a dih cu a si.

Zung hmai ah a um mi hna le security hna nih a mit hmuh ning in an chimnak ah, zung a rak phan i minute 10 hrawng a um hnu ah aa teng an ti. Mah khawh cun, zung kutka hmai ah an thawn i cu ka ah cun a nunnak a dih. A pum cu Kuala Lumpur sizung ah tlik pi cawlh asi i, sizung a phanh hnu ah a thi ti cu fehter a si. (Meifar Reporter)

Sunday, December 21, 2008

2009 Fur tiang Yangon Electric

Kum 2009 fur tiang cu Rangoon khuachung ah nikhat ah electric mei suimilam 6 lawng pek a si lai i, cu hmanh ah cun rotating system an hman lai ti a si. Zarh khat ah nithum chung cu nikhat ah suimilam 18 pek a si lai i, ni hnih chung cu suimilam 6 lawng pek a si lai. Cun atnag mi ni hnih cu mei rat bak lo. A chang chang in mei pek a si lai ti a si. Rangoon khuachung ah hmun Group A, B, C tiah hmun thum an then i, a chang chang in mei pek a si ti asi.

Factory atamdeuhnak hmun ah cun, zingka 8 in zanlei 5 tiang electric an pek hna lai ti a si.
Privet sikhan le sizung hna ah, zan 5 in 11 tiang electric an pe hna lai lo.

Tulio caan ah hin, electric a tthat lo tuk caah, meiseh (generator) a zuar mi pawl an i keih ngai ti a si. Yangon khua hi Kawlram zate in electric an hman mi i 60% hi Yangon ah hman a si ti a si. Lamkip le sang kip ah meiseh mawngh thawng lawng te theih a si.

Kawlram ah hin hydro-power electric sehzung tuah cuah mah mi 22 aum i tuahrih ding mi 15 aum ti a si. A tu an tuah cuah mah mi Yeywa hydro-power electric hi a dih ah cun, electric thazang tamdeuh hmuh khawh a si lai ti asi. (Ref: 7DayNews Vol. 7. No. 39)

Kawlram a fuhmi Chaklei Korea ram in ralzam hna

December 2, 2008 ni ah khan Chaklei Koria ram in a rak zammi ralzam minung hleikua hna cu Shan ram Tachilake ah an tleih hna. Kawlram chung ah a ningcang lo in an rak luh ruang ah kum hnih - thum cu thawng an thlak hna lai ti a si. 

Cu minung 19 lak ah cun 15 cu nu an si. Biaceihnak an ing a hau lai i immikareson nawl le dan ning in dantat dawh an si, nain zei dik an cang te lai theih a si thlu rih lo.

Chaklei Koria ram hi communist cozah nih mipi an serset ngainak ram pakhat a si. An cozah that lo ruang ah kum chiar in minung zarenglo cu an ram chuahtak in ramdang ah ralzam an si hna. Mah tiin ram kip ah a vakvai mi ralzam hna caah thlanglei Koria rammi hna nih Thailand, Mongolia le Russia ram hna ah ralzam idornak hmun (Refugee Center) serpiak hna ding ah an timh tuah lio a si. 

Kawl ram khuapi Rangoon ah a um mi Chaklei Koria palai zung cu 1983 lio ah bomb in an rak puah hnawh bal caah, Chaklei Koria ram le Kawl ram hna an i pehtlaihnak kum saupi chung a rak cet. 2007 kum ah i remnak a thlithup in an tuah than. Kum 2008 chung zawng ah hin ram hnih in an i leng kai ngai ti a si. Mah hi tin thil sining a um lio ah hin Kawlram ah a rak panh mi Koria ralzam hna cu zei tin dah bia an ceih te lai theih a si rih lo. (Ref: Reuters-Yangon )


Friday, December 19, 2008

Japan nih Kawl rammi Refugee a lak hna lai

Thailand ah aummi Kawl refugee (Karen refugee) 30 hna cu Japan cozah nih an ram ah umter ding ah an lak hna lai. Japan hi kumkhat ah refugee tlawmte lawng ala mi ram asi. 12, 24 tibantuk lawng in kumkhat chung ah alak tawn. Atu ah ramdang aphan ciami  refugee an lak mi hi avui khatnak a si.

UNHCR nih ramthumnak ah pemnak program cu kum 2005 in biatak tein Kawlram mi caah an tuah piak hna i, cu program cun Kawlrammi refugee 38000 cu ramthumnak ah an pemter khawhna. 

Thailand le Kawlram ramri ah Kawlram refugee 120000 hrawng an um ti asi. Refugee camp lawng te 9 aum ti asi.

Japan cozah lei in Prime Minister Taro Aso le UNHCR lutlai Antonio Guterres Tokyo ah an i tawn khawh in,
 mah hitin Kawlram mi 30 laknak ding ah khua an khan khawh mi hi asi. (Ref: Burnei Times )

Thursday, December 18, 2008

Obama, Person of The Year (2008)

Time Magazine nih Barack Obama cu " Person of The Year ( 2008 ) caah a thim.Time magazine nih a thimning ah US Treasury Secretary Henry Paulson, French ramhun Nicolas Sarkozy, Gov. Sarah Palin le Tuluk muvi director Zhang Yimou nih runner-up an tlaih. Zeitin an thimning, theih a duhmi nih a tanglei ka thilmi khi rak hmet te u. mah hi ka hin Video in vun zoh uh

US tuanbia a thlengtu le a tialtu, US tuanbia ah a hmasa bik minak ramhun a tuan ding, US tuanbia lawng si loin vawleicung tuanbia zong a thlen lai tiah an ruahmi pasaltha a si. Minak a si nain iang a ngei. Dr.Martin Luther King chunmang a tlintertu ding, John F.Kennedy le Abraham Lincoln he an tahchunh ttheu. Atu lio US ram lawng si loin vawleicung minung lakah a laar bikmi a si. Atu lio US ram le vawlei pumpi in sipuaizi tlak a timh hnik caan bantuk ahcun hruaitu tha kan herh hrimhrim ko. (Ref: Laiforum: December 19, 2008 by Salai Lairamthang)